Quản Trị 24h

Tin tức sự kiện

Pokayoke Công cụ phòng ngừa sai hỏng do con người (8.5.1 ISO 9001:2015)

POKA-YOKE – Công cụ phòng ngừa sai hỏng do con người

 

Poka-yoke là một thuật ngữ tiếng Nhật có nghĩa là “phòng chống lỗi” hoặc “phòng ngừa lỗi ” vô ý do con người. Không có giải pháp Poka-yoke nào bảo vệ chống lại sự phá hoại có chủ ý của người vận hành. Mục đích của Poka-yoke là để loại bỏ các lỗi sản phẩm bằng cách ngăn chặn, sửa chữa hoặc thu hút sự chú ý đến các lỗi do con người khi chúng xuất hiện. Khái niệm này đã được chính thức hóa, và thuật ngữ được thông qua, bởi Shigeo Shingo.  Ban đầu nó được mô tả là baka -yoke, nhưng vì điều này có nghĩa là “chống lừa dối” (hay “chống ngớ ngẩn “), nhưng tên này nghe nặng nề và phản cảm nên sau này chúng được đổi thành Poka-yoke để nghe nhẹ hơn.

Thuật ngữ Poka-yoke được Shigeo Shingo áp dụng vào những năm 1960 cho các quá trình công nghiệp được thiết kế để ngăn ngừa lỗi của con người. Shingo đã thiết kế lại một quy trình trong đó công nhân nhà máy, trong khi lắp ráp một công tắc nhỏ, thường sẽ quên không chèn lò xo cần thiết vào một trong các nút chuyển đổi. Trong quy trình được thiết kế lại, công nhân sẽ thực hiện nhiệm vụ theo hai bước, đầu tiên là chuẩn bị hai lò xo cần thiết và đặt chúng vào một trình giữ chỗ tạm, sau đó người công nhân lấy lo xo từ trình giữ chỗ chèn vào công tắc. Khi một lò xo vẫn còn trong trình giữ chỗ, các công nhân biết rằng họ đã quên chèn nó và có thể sửa chữa sai lầm một cách dễ dàng.

Shingo phân biệt giữa các khái niệm về những sai lầm và khiếm khuyết không thể tránh khỏi của con người trong quá trình sản xuất. Khiếm khuyết xảy ra khi những sai lầm được phép tiếp cận khách hàng. Mục đích của Poka-yoke là thiết kế quy trình sao cho các lỗi có thể được phát hiện và sửa chữa ngay lập tức, loại bỏ các khiếm khuyết tại nguồn (tức là các sai lầm mới xuất hiện và chưa được chuyển cho khách hàng..

Pokayoke là một hành động phòng ngừa tập trung vào việc xác định và loại bỏ các nguyên nhân đặc biệt của sự biến đổi trong quy trình sản xuất, điều này chắc chắn dẫn đến khuyết tật sản xuất hoặc không phù hợp.

Poka Yoke là một khái niệm hơn là một quy trình hay một hướng dẫn cụ thể. Do đó, Pokayoke không có lưu đồ cụ thể chung cho mọi loại hình doanh nghiệp nên việc áp dụng thành công pokayoke phụ thuộc chủ yếu vào kiến thức, kinh nghiệm và tư duy của người áp dụng.

Ông Shigeo Shingo cho rằng Bất kỳ loại sai lầm nào mọi người mắc phải đều có thể được giảm bớt và thậm chí loại bỏ. Mọi người ít mắc lỗi hơn nếu được hệ thống hỗ trợ dựa trên nguyên tắc rằng các lỗi luôn có thể được ngăn chặn.

 

Triết lý của Pokayoke

Triết lý cốt lõi của phương pháp Poka-Yoke là tôn trọng quyền con người, và trên hết là sử dụng trí thông minh của anh ấy. Trong quá trình hoạt động lặp đi lặp lại, việc đảm bảo chất lượng phụ thuộc nhiều vào sự cảnh giác hoặc trí nhớ của người vận hành. Pokayoke một giải pháp có thể tiết kiệm thời gian và giải phóng tâm trí của người lao động để các hoạt động sáng tạo hơn và gia tăng giá trị của họ.

 

Mục đích

Để thiết kế một hoạt động hoặc một quá trình theo cách mà các lỗi cụ thể do con người được ngăn chặn và không gây ra vấn đề lớn cho khách hàng.

Ngày nay, việc Pokayoke mở rộng hơn các sai lỗi có thể phát hiện chứ không tập trung vào sai lỗi do con người như trước đó. Do đó, nhiều thiết bị tự phát hiện lỗi ra đời, thiết bị này gọi là thiết bị Pokayoke.

 

Nguyên tắc áp dụng chung

Shigeo Shingo đã phân tích chi tiết quá trình hình thành các khiếm khuyết và lỗi từ nguồn đến ảnh hưởng của quá trình. Ông nói rằng lỗi từ nhà sản xuất trở thành khiếm khuyết cho người dùng trong thời điểm này chúng ta phải phát hiện khi khách hàng không chú ý đến lỗi này. Do đó ông đưa ra ba nguyên tắc cơ bản Pokayoke như sau:

  • Bằng cách đơn giản nhất có thể là phát hiện lỗi ngay lập tức khi nó phát sinh;
  • Thu nhận tín hiệu về lỗi càng sớm càng tốt trước khi nó trở thành lỗi.
  • Tìm cách loại bỏ khả năng xảy ra lỗi xảy ra (loại bỏ nguyên nhân nó trước khi nó xảy ra).

Trong thực tế, tuỳ theo trường hợp mà chúng ta chọn 1 trong 3 nguyên tắc để áp dụng giải quyết vấn để hoặc áp dụng cả 3 nguyên tắc vào giải quyết 1 vấn đề.

 

Lợi ích

Không giống như các hệ thống kiểm soát chất lượng thống kê, trong đó một khoảng thời gian khá dài giữa giai đoạn ‘kiểm tra’ và thực hiện phản hồi và hành động, pokayoke giảm thiểu các khiếm khuyết bằng cách thực hiện phản hồi và hành động ngay lập tức với chi phí thấp.

Một tính năng điển hình của các giải pháp Poka-yoke là chúng không để xảy ra lỗi trong quá trình. Nhưng đó chỉ là một trong những lợi thế của họ. Những người khác bao gồm:

  • Ít thời gian dành cho đào tạo công nhân;
  • Loại bỏ nhiều hoạt động liên quan đến kiểm soát chất lượng ;
  • Giải phóng gánh nặng cho các người thao tác từ các hoạt động lặp đi lặp lại;
  • Thúc đẩy cách tiếp cận và hành động theo định hướng cải tiến công việc;
  • Giảm số lần sản phẩm bị từ chối;
  • Hành động ngay lập tức khi xảy ra sự cố;
  • Có thể tích hợp 100% với việc kiểm soát chất lượng .

 

Tiến hành xây dựng hệ thống Pokayoke

Kỹ thuật này bắt đầu bằng cách phân tích các vấn đề về quy trình, xác định các bộ phận theo các đặc điểm của kích thước, hình dạng và kích thước và trọng lượng, phát hiện độ lệch của quy trình từ các quy trình và định mức danh nghĩa

Thông thường, trình tự Pokayoke gồm 3 bước:

Bước 1. Xác định các dạng lỗi có thể xảy ra:

  • Ở bước này, bạn phải xác định các lỗi (vấn đề) có thể xảy ra trong quá trình hoạt động của bạn, sau đó đánh giá xem những lỗi nào thường xuyên xảy ra hoặc ít xảy ra mà khi nó xảy ra thì ảnh hưởng rất lớn. Sau đó chọn các lỗi nào cần phải xử lý.
  • Không phải bất cứ lỗi nào cũng phải xử lý, chỉ những lỗi nào mà bạn cần thiết và có đủ nguồn lực để thực hiện mà thôi.
  • Bước này không những bạn xác định vấn đề mà bạn phải quan sát hiện trường, nghiên cứu thực tế để tìm ra nguyên nhân thực sự của vấn đề. Bạn có thể sử dụng công cụ biểu đồ xương cá hay công cụ 5Why. Bạn xem thêm các phương pháp tìm nguyên nhân vấn đề trong bài viết “Kỹ thuật giải quyết vấn đề theo Toyota – https://quantri24h.com/ky-thuat-giai-quyet-van-de-theo-toyota/

Bước 2. Xác định cách thức nhằm phát hiện ra một số lỗi hay sự cố máy móc có thể xảy ra hoặc sắp xảy ra:

  • Bước này là không có công thức chung, mà chủ yếu tư duy là chính. Mục đích của bước này là bạn tìm cách nào đó mà khi lỗi xuất hiện thì chúng ta có thể biết được. Chẳng hạng như máy in bị kẹt giấy nó lập tức báo hiệu qua phần mềm hoặc phát tiếng kêu “Pit Pit”.
  • Việc thiết lập bước này đỏi hỏi bạn phải suy nghĩ nhiều. Có hai cách để xác định cách thức phát hiện lỗi. Một là phát hiện lỗi ngay khi nó đã xuất hiện (như ví dụ trên khi người công nhân không lấp lò xo vào công tắc thì trên giá tạm sẽ dư 1 cái lò xo) và hai là phát hiện lỗi ngay khi các yếu tố hình thành nên nó xuất hiện (ví dụ: bạc đạn sắp hư nó sẽ phát ra tiếng kêu bất thường).
  • Bạn thường nên khảo sát ý tưởng của những người liên quan để chọn ra một ý tưởng phù hợp nhất cho bạn.

Bước 3. Xác định và lực chọn hành động phù hợp khi sai lỗi bị phát hiện.

Việc lựa chọn phương pháp hành động là do doanh nghiệp và do trí tuệ của người quản lý quá trình.

Trước đây có 2 công ty sản xuất xà bông cục, trong quá trình đóng gói thường phát hiện nhiều vỏ không chứa xà bông bên trong. Hai doanh nghiệp thực hiện theo hai cách khách nhau. Doanh nghiệp A mua máy chiếu tia X để phát hiện họp không, doanh nghiệp B chi dùng quạt công suất lớn đủ sức để thỏi các vỏ không chứa xà bông ra khỏi chuyền. cũng là Pokayoke nhưng 2 doanh nghiệp thực hiện hai hành động khác nhau dẫn đến chi phí khác nhau.

Có nhiều cách để thực hiện hành động phù hợp, dưới đây là một số cách:

  • Kiểm soát và loại bỏ: một thí dụ đơn giản như lavabour rửa mặt trong nhà vệ sinh chúng ta, trên thành cái lavabour này có một lỗ để thoát nước thừa khi chúng ta mở vòi nước quên khoá, mục đích chúng nhằm ngăn chặn nước chảy tràn ra sàn nhà chúng ta. Ví dụ thứ 2 là trong quá trình rót bia, bia sau khi rót được đi qua máy soi chai, nếu phát hiện bia rót không đầy lập tức hệ thống sẽ đẩy chai đó ra ngoài chuyền.
  • Dừng hệ thống: một quá trình hoặc thiết bị ngăn chặn hoặc chấm dứt quá trình khi có lỗi xảy ra. Ví dụ thường gặp nhất là xe gắn máy Lead, chi chúng ta quên gạt chân chống xe thì xe không khởi động được và khi xe đang chạy ta gạt chân chống thì xe dừng, mục đích việc này là đề phòng tay nạn do chúng ta quên gạt chân chống. Một ví dụ thứ 2 là tại các máy của người Nhật thường gắn các đèn báo động màu đỏ. Khi xuất hiện lỗi lập tức chuyền dừng và đèn màu đỏ được chiếu sáng.
  • Cảnh báo: báo động cho những người liên quan đến công việc khi có một sai lỗi xảy ra. Ví dụ, còi thắt dây an toàn, người ta thường hay bỏ qua những tín hiệu cảnh báo, vì vậy các công cụ kiểm soát và ngắt hệ thống thường được sử dụng

Bất cứ ai cũng có thể và nên thực hành Pokayoke tại nơi làm việc. Pokayoke không đòi hỏi bất kỳ yêu cầu nào cao siêu, đôi khi nó chỉ cần ý thức chung và thiết bị Pokayoke thích hợp. Khi thiết lập một thiết bị Pokayoke bạn cần chú ý những đặc điểm sau:

  • có thể sử dụng bởi tất cả các công nhân;
  • đơn giản để cài đặt;
  • không yêu cầu sự chú ý liên tục từ người vận hành;
  • chi phí thấp;
  • cung cấp phản hồi tức thời, phòng ngừa hoặc sửa chữa.

Việc chống lỗi có thể đạt được bằng cách tự động hóa và tin học hóa quá trình sản xuất rộng rãi. Tuy nhiên, cách tiếp cận này tốn kém và phức tạp, và có thể không thực tế cho các hoạt động nhỏ. Bên cạnh đó, nó đánh bại mục đích ban đầu của pokayoke, đó là giảm thiểu khuyết điểm từ những sai lầm thông qua cách đơn giản nhất và chi phí thấp nhất có thể.

Pokayoke là tốt nhất khi nó ngăn ngừa sai lầm, không phải để khi chúng bị phát hiện. Vì lỗi của con người thường xuất phát từ những người bị phân tâm, mệt mỏi, bối rối hoặc mất điều kiện, một giải pháp pokayoke tốt là một giải pháp không đòi hỏi sự chú ý từ người vận hành. Một thiết bị pokayoke như vậy sẽ ngăn chặn sự xuất hiện của lỗi ngay cả khi người vận hành mất tập trung vào những gì họ đang làm.

—————————————-

P/S Nếu bạn thấy bài viết này có ích cho bạn và người khác, hãy giúp tôi chia sẽ cho những người khác biết. Nếu bài viết chưa tốt vui lòng comment bên dưới để chúng tôi hoàn thiện lại. Cám ơn bạn rất nhiều!

Nguyễn Hoàng Em